1. Czas tera�niejszy w j�zyku w�gierskim – Jelenid� a magyar nyelvben

Przede wszystkim trzeba zwr�ci� uwag� na fakt, �e w w�gierskim rozr�niamy koniugacj� okre�lon� i koniugacj� nieokre�lon�.

• Koniugacji okre�lonej u�ywamy w sytuacjach, kiedy m�wimy o konkretnych rzeczach (osobach, przedmiotach, poj�ciach) albo kiedy o tych rzeczach ju� by�a mowa wcze�niej (czyli kiedy stawiamy przedimki okre�lone przed rzeczownikiem.) Koniugacja okre�lona jest u�ywana tak�e w zdaniach, w kt�rych przedmiotem jest jaki� zaimek osobowy (w bierniku), np.: ’Znam go’ – ’Ismerem �t’, a nie *’Ismerek �t.’ Tego typu koniugacj� maj� tylko tzw. czasowniki przechodnie (zna�, czyta�, pisa�, szuka�, robi�).
• Koniugacji nieokre�lonej u�ywamy, kiedy m�wimy o niekonkretnych, og�lnych rzeczach (czyli wyst�puje przedimek nieokre�lony albo w og�le nie ma przedimka). Np.: Ismerek egy embert. – Znam ’jakiego�’ cz�owieka. Filmet n�zek. – Ogl�dam film (czyli chodzi o jaki� niekonkretny film), ale: N�zem a filmet. – Ogl�dam film (konkretny film).

Kontekst 1.: Co robisz? Robi� co�. (Mit csin�lsz? Csin�lok valamit.) – koniugacja nieokre�lona.

Kontekst 2.: Co robisz? Robi� to. (Mit csin�lsz? Azt csin�lom.) – koniugacja okre�lona

Mindenek el�tt figyelembe kell venn�nk azt a t�nyt, hogy a magyarban megk�l�nb�ztet�nk hat�rozott �s hat�rozatlan (m�sk�pp: alanyi �s t�rgyas) ragoz�st.

• A hat�rozott ragoz�st olyan szitu�ci�kban haszn�ljuk, amikor konkr�t dolgokr�l (szem�lyekr�l, t�rgyakr�l, fogalmakr�l) besz�l�nk, vagy amikor ezekr�l a dolgokr�l m�r volt sz� kor�bban (azaz amikor a f�n�v el� hat�rozott n�vel�t tesz�nk.) A hat�rozott ragoz�s azon mondatokban is haszn�lt, amelyekben a t�rgy valamilyen szem�lyes n�vm�s (t�rgyesetben), p�ld�kat l�sd fent. Ez a fajta ragoz�s csak a t�rgyas ig�kn�l van.
• A hat�rozatlan ragoz�st akkor haszn�ljuk, amikor nem konkr�t, �ltal�nos dolgokr�l haszn�lunk (vagyis amikor hat�rozatlan n�vel� fordul el�, vagy egy�ltal�n nincs is n�vel�). P�ld�kat �s kontextusokat l�sd fent.

Koniugacje czasownik�w

a, koniugacja nieokre�lona:

Uwaga! W drugiej osobie liczby pojedynczej dodajemy ko�c�wk� ’-ol/-el/-�l’ do tematu czasownik�w zako�czonych na sp�g�oski ’s’, ’zs’, ’sz’, ’z’, ’x’. W wypadku niekt�rych czasownik�w obie ko�c�wki s� dopuszczalne w tej osobie.

(Figyelem! Egyes sz�m m�sodik szem�lyben az ’-ol/-el/-�l’ v�gz�d�st adjuk a ’s’, ’zs’, ’sz’, ’z’ �s ’x’ m�ssalhangz�kra v�gz�d� id�k t�v�hez. N�mely ig�k eset�ben mindk�t v�gz�d�s elfogadhat�.)

Osobn� kategori� tworz� czasowniki, kt�re w trzeciej osobie liczby pojedynczej dostaj� ko�c�wk� ’-ik’ (ik-es ig�k).

K�l�n kateg�ri�t k�peznek azon ig�k, melyek egyes sz�m harmadik szem�lyben az ’-ik’ v�gz�d�st kapj�k.

Koniugacja czasownik�w ’-ik’ – Az ikes ig�k ragoz�sa

(Opr�cz pierwszej i trzeciej osoby wszystkie inne ko�c�wki s� opisane powy�ej.)

b, Koniugacja okre�lona

Przyk�ady – p�ld�k

csin�lni – robi�

tenni – robi�, czyni�

n�zni – ogl�da�

l�tni – widzie�

�rezni – czu�

hallani – s�ysze�

hallgatni – s�ucha�

enni – je��

inni – pi�

nyitni – otwiera�

z�rni – zamyka�

tanulni – uczy� si�

tan�tani – uczy�

�lni – �y�

�lni – zabi�